Ochrona przed ESD

Ochrona ESD w produkcji kontraktowej elektroniki

W produkcji elektroniki kluczowe znaczenie ma skuteczna ochrona przed wyładowaniami elektrostatycznymi (ESD). Jako doświadczony producent elektroniki i dostawca usług EMS, w EAE Elektronik wdrożyliśmy kompleksowy system ochrony ESD, który obejmuje wszystkie etapy procesów produkcyjnych między innymi:

  • magazynowania komponentów
  • linie montażowe SMT i THT
  • inspekcja AOI oraz X-Ray
  • linie lakiernicze
  • testowanie i pakowanie gotowych wyrobów elektronicznych.

Co to jest wyładowanie elektrostatyczne?

Podczas bezpośredniego kontaktu obiektów, wykonanych z różnych materiałów, powstają ładunki elektrostatyczne. Gwałtowny przepływ ładunku między obiektami o różnych potencjałach nazywa się wyładowaniem elektrostatycznym ESD (Electrostatic Discharge). Ładunek może się też pojawić na przedmiocie bez dotyku, przez indukcję w polu elektrostatycznym. Człowiek zwykle nie czuje wyładowania, które dla układu scalonego jest już groźne. Wyładowanie może uszkodzić komponent na każdym etapie produkcji elektroniki, testowania, transportu lub użytkowania.

Dlaczego ochrona ESD jest kluczowa w montażu elektroniki?

Wyładowanie nie zawsze niszczy element od razu. Bywa, że go osłabia: element przechodzi test i działa, a uszkodzenie wychodzi dopiero w eksploatacji. Takiego uszkodzenia ukrytego nie pokaże żadna inspekcja na linii. Dotyczy to w szczególności zaawansowanych układów scalonych, które są powszechnie stosowane w branżach takich jak AGD, automotive, przemysł, smart home czy medycyna. Dlatego w EAE Elektronik przestrzegamy restrykcyjnych procedur ochrony ESD.

Praktyczne środki ochrony ESD w EAE Elektronik

W naszej firmie każdy etap produkcji elektroniki odbywa się w strefach EPA (ESD Protected Area), które zostały odpowiednio oznaczone i wyposażone w specjalistyczne rozwiązania: • Stanowiska montażowe SMT/THT są wyposażone w maty i opaski antystatyczne podłączone do uziemienia. • Personel zaangażowany w lutowanie, inspekcję AOI, montaż ręczny oraz programowanie elektroniki korzysta z odzieży i obuwia ESD. • W pomieszczeniach produkcyjnych kontrolujemy wilgotność. To ogranicza gromadzenie się ładunków, choć nie zastępuje uziemienia ani jonizacji. • Stosujemy pojemniki ESD do przechowywania i transportu komponentów elektronicznych - od dostaw do momentu pakowania gotowych płytek PCB. • Przed każdorazowym wejściem do stref EPA pracownicy poddawani są kontroli skuteczności uziemienia (test opasek i obuwia).

Systemy kontroli i szkolenia

Dzięki wdrożonemu systemowi jakości, realizujemy regularne audyty wewnętrzne dotyczące przestrzegania procedur ochrony ESD. Każdy pracownik linii SMT, THT oraz działów testowania i lakierowania konforemnego elektroniki przechodzi szkolenie z zakresu identyfikacji zagrożeń elektrostatycznych oraz sposobów ich eliminacji. Jeśli przygotowujesz audyt dostawcy, lista pytań, które warto zadać, jest w artykule Strefa EPA u dostawcy EMS - co sprawdzić w audycie ochrony ESD.

Bezpieczna przestrzeń dla produkcji elektroniki

Strefa EPA (ESD Protected Area) to obszar, w którym z elementami wrażliwymi na wyładowania można pracować przy akceptowalnym ryzyku uszkodzenia. Podłoże strefy EPA wyłożone jest posadzką antystatyczną, a wejście i wyjście ze strefy zabezpieczone są bramkami oraz oznaczeniami w postaci pasów ograniczających i etykiet. System podłogowy jest wykonany na bazie żywicy epoksydowej. Posadzkę myje się środkami przeznaczonymi do tego celu, żeby nie pogorszyć jej właściwości elektrostatycznych. Właściwości posadzki i wyposażenia sprawdzamy okresowymi pomiarami.

Wilgotność, temperatura i jonizacja

Niska wilgotność powietrza sprzyja gromadzeniu się ładunków, dlatego w strefie EPA kontrolujemy klimat. Program ESD nie może jednak opierać się na wilgotności, bo środki ochrony muszą działać także w suchym powietrzu. Osobnym problemem są izolatory, np. tworzywa sztucznych obudów i folii, których nie da się uziemić. Do neutralizacji ładunku na nich służą jonizatory stanowiskowe lub pistoletowe, które wytwarzają jony obu znaków.

Kto odpowiada za prawidłowe działanie Strefy EPA?

Osobą odpowiedzialną za sprawy związane z ochroną przed ESD jest koordynator. Swoje zadania realizuje przez prowadzenie wykazu wszystkich urządzeń i przedmiotów zatwierdzonych do ochrony przed ESD oraz przez okresowe pomiary. Przy wsparciu kierownika produkcji tworzy procedury bezpiecznych zachowań pracowników. Koordynator ESD pełni rolę audytora na audytach kontrolnych. Wymagania programu ochrony ESD odnoszą się do serii norm IEC 61340-5, przyjętych w Europie jako EN 61340-5, którą opracowuje Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (IEC).

Ochrona przed ESD dla pracowników

Przed negatywnymi skutkami ESD chronią materiały przewodzące, rozpraszające ładunki i ekranujące. Materiały przewodzące i rozpraszające odprowadzają ładunek do uziemienia, przy czym rozpraszające robią to wolniej, co ogranicza ryzyko gwałtownego wyładowania. Materiały ekranujące, np. warstwy metaliczne w workach ochronnych, osłaniają element przed wyładowaniem z zewnątrz. Izolatory, takie jak szkło czy większość tworzyw sztucznych, nie odprowadzają ładunku. W strefie EPA są źródłem zagrożenia, a nie ochroną, dlatego zbędne izolatory usuwa się ze stanowisk.

W przedsiębiorstwach elektronicznych personel jest stale szkolony w zakresie bezpieczeństwa ESD. Najważniejszym elementem ochrony personelu jest uziemienie stanowiskowe. Bezpieczeństwo pracy zapewniają specjalnie przystosowane stanowiska pracy z dwuwarstwowymi matami stołowymi oraz opaski nadgarstkowe, które odprowadzają ładunki z ciała. Zespół obecny w strefie EPA powinien nosić odzież roboczą ESD, rękawiczki oraz specjalne obuwie lub ochraniacze z paskiem przewodzącym do obuwia. Zabrania się wnoszenia rzeczy osobistych do strefy EPA oraz nakazuje związywanie długich włosów. Wszystkie środki ochrony podlegają okresowej kontroli.

Zabezpieczenie komponentów elektronicznych

Miniaturyzacja komponentów elektronicznych i ich wzrost upakowania w strukturze przyczynia się do większej wrażliwości na wyładowania elektrostatyczne. Trwałe uszkodzenie komponentów skutkuje brakiem pozytywnej oceny kontroli jakości i wycofaniem z produkcji jako produkt niezgodny. Groźniejsze jest uszkodzenie ukryte: osłabiony element przechodzi kontrolę, a awaria pojawia się u klienta, co oznacza koszty reklamacji.

Komponenty elektroniczne wrażliwe na wyładowania elektrostatyczne (ESDS, ESD Sensitive Device) oznacza się specjalnym symbolem ostrzegawczym. W celu ich ochrony stosuje się specjalne narzędzia, a nawet środki transportu, które minimalizują ryzyko wystąpienia wyładowań i przepięć. Linię ochrony stanowi tzw. ekranowanie. Zmontowane płytki PCB magazynuje się w kuwetach ESD z pokrywką, które działają jak klatka Faradaya. Podczas transportu komponentów stosuje się worki ekranujące i pianki przewodzące. Pianka zwiera wyprowadzenia elementu, więc nie powstaje między nimi różnica potencjałów.