Data publikacji:
Płytka wraca z pola po dwóch latach pracy, zalakierowana zgodnie ze specyfikacją, a pod powłoką widać zieloną korozję i dendryt między dwoma sąsiednimi padami. Powłoka jest ciągła, grubość w normie, aplikacja bez zarzutu. Awaria wydarzyła się pod nią i przez cały ten czas była niewidoczna.
To nie jest rzadki scenariusz ani dowód, że lakierowanie nie działa. To konsekwencja tego, czym powłoka konforemna w istocie jest: warstwą, która spowalnia transport wilgoci i podnosi rezystancję powierzchniową, a nie hermetyczną barierą oddzielającą elektronikę od środowiska. Różnica między tymi dwoma opisami decyduje o tym, czego można od lakierowania oczekiwać i jakie decyzje trzeba podjąć poza samym procesem lakierowania.
Każda powłoka konforemna przepuszcza pewną ilość pary wodnej. Różnica między chemiami nie polega na tym, czy przepuszczają, tylko ile i jak szybko — opisuje to parametr MVTR, czyli masa pary wodnej przechodzącej przez daną powierzchnię materiału w określonej temperaturze i wilgotności w jednostce czasu.
Co ważniejsze, półprzepuszczalność jest celowa. Producenci materiałów projektują powłoki jako membrany półprzepuszczalne, ponieważ z płytki z czasem uwalniają się uwięzione ciecze i gazy, które muszą mieć jak uciec — inaczej same stają się przyczyną awarii. Powłoka całkowicie nieprzepuszczalna zamknęłaby je pod spodem.
Wynika z tego sposób myślenia o ochronie, który różni się od intuicyjnego. Powłoka nie ustawia stanu „sucho" kontra „mokro". Ona wydłuża czas, w jakim wilgoć dociera do powierzchni laminatu, i skraca czas, w jakim odparowuje. Przy ekspozycji krótkiej i przerywanej ta zwłoka wystarcza, żeby do kondensacji na ścieżkach nigdy nie doszło. Przy ekspozycji ciągłej — nie wystarcza, a dobór chemii zaczyna mieć znaczenie większe niż grubość. Który materiał wybrać pod konkretne warunki, rozwijamy w tekście o rodzajach lakierów do PCB.
W rozmowach o jakości lakierowania pada argument, że materiał jest zgodny z IPC-CC-830C. To prawdziwa informacja, tylko mówi o czymś innym, niż słuchacz zwykle zakłada.
IPC-CC-830C (2019, zastępuje rewizję B z poprawką z 2008) nosi tytuł Qualification and Performance of Electrical Insulating Compound for Printed Wiring Assemblies. Spis treści tej normy pokazuje, czego dotyczą jej badania: lepkości, wyglądu, fluorescencji, odporności na grzyby, giętkości, palności, wytrzymałości dielektrycznej, rezystancji izolacji przy wilgoci, szoku termicznego i stabilności hydrolitycznej, a także czasu przydatności i utwardzania. To są właściwości materiału powłokowego badane na próbkach.
Żadna z tych sekcji nie mówi, czy powłoka na Twoim wyrobie jest ciągła, czy ma wymaganą grubość w miejscu, które Cię interesuje, ani czy dotarła pod obudowę elementu. Kwalifikacja materiału jest warunkiem koniecznym i niczym więcej. Czy wyrób jest chroniony, rozstrzyga się na linii produkcyjnej i w kryteriach odbioru zapisanych w specyfikacji projektu — nie w karcie materiału.
Migracja elektrochemiczna, która zabiła płytkę z pierwszego akapitu, potrzebuje trzech rzeczy naraz: zanieczyszczenia jonowego, wilgoci i napięcia między sąsiednimi przewodnikami. Razem tworzą film elektrolitu, w którym jony metalu wędrują i budują dendryt. Napięcie polaryzujące nie musi być wysokie — mechanizm rusza przy poziomach spotykanych w zwykłej elektronice sterującej.
Powłoka wpływa tylko na jeden z tych trzech czynników, i to częściowo. Pozostałość topnika pod elementem zostaje pod elementem, a lakier zamyka ją tam razem z wilgocią, która już zdążyła się zaadsorbować. Specjalistyczne opracowania o defektach powłok stawiają to jednoznacznie: lakierowanie potrafi spowolnić mechanizm, ale nie kompensuje zanieczyszczenia obecnego na płytce lub uwięzionego w niej przed aplikacją. Najwyższe ryzyko niosą pozostałości pod obudowami — trudne do usunięcia i trudne do zainspektowania.
Praktyczna konsekwencja jest niewygodna dla planowania kosztów: decyzja o lakierowaniu wymusza decyzję o czystości. Płytka, która ma zostać zalakierowana, ma inne wymagania wobec procesu mycia niż płytka, która zostanie tak, jak wyszła z pieca. Zwłaszcza po pastach no-clean, gdzie pozostałość jest projektowana tak, by zostać — ten wątek rozwijamy w osobnym tekście o myciu PCB po paście no-clean, a samą usługę opisuje strona mycia PCB.
Ciecz odłożona na ostrej krawędzi nie zostaje na niej. Napięcie powierzchniowe ściąga materiał w dół i na boki, więc na wierzchołkach wyprowadzeń, krawędziach obudów i końcówkach lutowanych połączeń przewlekanych powłoka jest cieńsza niż na płaskim laminacie obok — czasem symbolicznie cienka, mimo że pomiar na kuponie procesowym wychodzi prawidłowo.
Te same miejsca są jednocześnie punktami o największym zagęszczeniu pola elektrycznego i najbardziej narażonymi na naprężenia przy cyklach termicznych. Cienka warstwa na krawędzi oznacza więc obniżoną wytrzymałość dielektryczną dokładnie tam, gdzie jest najbardziej potrzebna, oraz miejsce, w którym powłoka pęknie jako pierwsza.
Zjawisko jest fizyką cieczy, nie błędem operatora, i nie da się go usunąć samym dopilnowaniem procesu. Ogranicza się je doborem materiału o odpowiedniej charakterystyce utwardzania, aplikacją w kilku cieńszych warstwach zamiast jednej grubej albo świadomym zaprojektowaniem layoutu tak, żeby krytyczne odstępy nie wypadały przy ostrych krawędziach. Osobnym mechanizmem, który daje podobny efekt z zupełnie innego powodu, jest cień aplikacyjny pod wysokimi elementami — opisujemy go w tekście o lakierowaniu selektywnym.
Lakierowanie jest właściwą odpowiedzią wtedy, gdy problemem jest wilgoć, zanieczyszczenia z otoczenia i ryzyko obniżenia rezystancji powierzchniowej w urządzeniu, które poza tym pracuje w znanych, ograniczonych warunkach.
Nie jest właściwą odpowiedzią, gdy problemem jest brud na płytce — wtedy najpierw trzeba rozwiązać mycie, bo lakier ten problem zamknie, a nie usunie. Nie jest nią też przy pracy pod stałą kondensacją albo w zalaniu, gdzie rozważa się zalewanie masą albo szczelną obudowę. I nie jest elementem konstrukcyjnym: wśród właściwości kwalifikowanych przez IPC-CC-830C nie ma nośności mechanicznej, a powłoka o grubości ułamka milimetra nie ustabilizuje ciężkiego elementu.
Najwięcej daje ustawienie trzech rzeczy jednocześnie, zanim ruszy produkcja: wymaganego poziomu czystości przed aplikacją, klasy wyrobu i wartości docelowej grubości zapisanych w specyfikacji z numerem rewizji normy, oraz listy stref, które mają pozostać bez powłoki. Każda z nich osobno bywa pomijana jako oczywista, a razem decydują o tym, czy po dwóch latach pod powłoką będzie czysty laminat, czy dendryt.
Jeśli chcesz omówić ten dobór pod konkretny wyrób, opisujemy proces na stronie lakierowania PCBA albo zamów wycenę z opisem warunków pracy urządzenia.
Zrób pierwszy krok, napisz lub zadzwoń i porozmawiajmy o Twoim projekcie. Napisz jakie są Twoje oczekiwania. Otrzymasz od nas bezpłatną ofertę oraz wsparcie firmy z 30 letnim doświadczeniem.
uzyskaj bezpłatną wycenę
Ustawienia plików cookies
Wybierz, na które rodzaje plików cookies się zgadzasz. Swój wybór możesz zmienić w dowolnym momencie przez link „Ustawienia cookies” w stopce. Szczegóły w Polityce prywatności.
Wymagane z technicznego punktu widzenia do prawidłowego działania strony, np. zapamiętania Twoich wyborów dotyczących cookies.
Umożliwiają działanie niektórych funkcji strony, np. wersji językowej. Bez nich część funkcji nie będzie dostępna.
Pozwalają nam mierzyć ruch na stronie i sprawdzać, które treści są najbardziej przydatne, aby stale ją ulepszać.
Pozwalają dopasować wyświetlane treści i oferty do Twoich zainteresowań, na tej stronie i w innych serwisach.